1. Home
  2. Informieren
  3. Medya
  4. Sosyal ağlar
  5. Bilmeye değer
  6. Anında mesajlaşma

Anında mesajlaşma

Instant Messaging (İngilizce: "Anında mesaj iletimi ") - aynı sohbet uygulamasında olduğu gibi - katılımcılar arasında neredeyse eşzamanlı olarak mesaj alışverişini mümkün kılmaktadır. E-Mail'e kıyasla mesajların önce çağrılmaları gerekmiyor, aksine anında diğerinin ekranında görünüyorlar ve onun tarafından da derhal cevaplandırılabiliyorlar. Facebook gibi sosyal ağlar veya Gmail gibi mail programları da kendi anında mesajlaşma sistemlerini sunuyorlar. SCHAU HIN! size çocuklarınız anında mesajlaşmadan yararlandıklarında nelere dikkat etmeniz gerektiğini söylüyor.

Alışıla gelmiş web sohbetlerinin aksine sohbetler bir sohbet-işleticisinin kamuya açık bir platformunda gerçekleşmiyor. Bir E-Mail programında olduğu gibi indirilip kendi cihazına kurulması gereken bir yazılım (anında haberleşme uygulaması) gerekmekte. Böylece bu program üzerinden kendi haberleşmesiyle online olan diğer kullanıcılara doğrudan mesaj gönderilebilir. Sade metin bildirimlerinin yanı sıra resim, video ve ses dosyaları, evraklar v.s. gibi her türden dosya da gönderilebilmektedir. Bununla birlikte haberleşme uygulamalarının çoğu sesli ve görüntülü sohbet, tebrik kartları, SMS-postaları veya diğer kullanıcılarla oynanabilecek küçük online oyunlar gibi başkaca fonksiyonlar sunmaktadırlar. Sohbet yoluyla iletişime kıyasla kullanıcılar anında haberleşme uygulamasında kendi başlarına devam eden sohbete bağlanamazlar. Anında mesajlaşmanın özel hususiyeti kullanıcıya programın bireysel bir bağlantı listesi üzerinden o an başka hangi kullanıcıların "online", dolayısı ile erişilebilir olduklarını bildirmesidir.

Bir anında mesajlaşma uygulaması nasıl işliyor?

Hesap acma

Anında mesajlaşma programları ilgili sunucunun internet sayfasında veya çeşitli App-Store'lerde yüklenmek üzere sunulurlar. Programın bilgisayara indirilmesinden sonra kullanıcı bir hesap açabilir. Burada girdiği bilgilerden daha sonra kendi Messenger-profili oluşturulur. Başvurunun tamamlanmasından sonra bir şifre ve ya e-mail adresi, bir kullanıcı adı veya telefon numarası olabilecek açık bir kullanıcı tanımlaması alınır. Kullanıcı, kullanıcı adı ve şifresiyle bağlandıktan sonra bağlantı listesindeki arkadaşlarına onun "online" olduğu gösterilir.

Bağlantı listesi

Bu bağlantı listesi başlangıçta boştur ve terci edilen görüşme partnerlerinin eklenmeleri gerekir. Hangi ağın kullanılıyor olduğuna bağlı olarak bunun için ya arama fonksiyonu kullanılabilir ya da kişilerin şahsen kendilerine kullanıcı adları sorulur. İki kullanıcı karşılıklı olarak diğerinin bağlantı listesine kaydedilmeye izin verdiklerinde kişinin ismi listede belirir. Kullanıcı arkadaşlarının çevirim içi mi yoksa çevirim dışı mı olduklarını örneğin ICQ'da ismin önündeki kırmızı ya da yeşil çiçekten anlar.

Durum bildirimi

Çevirim içi ve çevirim dışı durumunun haricinde haberleşme uygulamalarının çoğu ağdaki mevcudiyet bağlamında başkaca ince farklılıkları hazır bulundurmaktadırlar. Böylece örneğin bilgisayarda kısa veya uzun süre uzak kalış ("yok", "hazır değil") veya güncel sohbete hazır oluş ("meşgul", "lütfen rahatsız etmeyi", "sohbete hazır") sinyali verilebilir. Ayrıca kişi kendini "görünmez" konumuna getirebilir; bunun anlamı kişi gerçi çevirim içidir, ama arkadaşlarına yine de çevirim dışı olarak gösterilir.

Mesaj yazmak

Bir arkadaşla sohbet etmek için bütün haberleşme uygulamalarında sadece bağlantı listesindeki ismin tıklanması gerekmektedir. Açılan mesaj penceresinde alt kısma mesaj yazılır ve sonra gönderilir. Üst metin alanında hem kendinin hem de diğer kişinin mesajları gönderme zamanı kronolojik sırasıyla görünür. Bazı haberleşme uygulamalarında bir "yazma göstergesi" vasıtasıyla daha mesaj alınmadan önce diğer kişinin mesaj yazıp yazmadığı görülebiliyor. Haberleşme uygulaması ve bireysel ayarlara göre mesajların girişi ve çıkışı (ve başkaca olaylar) akustik sinyallerle destekleniyor.

Anında haberleşme uygulamalarıyla sorunlar

Kullanıcıların sıkça tanımadıkları kişilerle iletişim kurdukları web sohbetlerinden farklı olarak anında haberleşme uygulamaları daha çok okul arkadaşları, akrabalar vs. gibi az sayıda, genellikle şahsen tanınan kullanıcılarla paylaşım için kullanılıyor. Bu sebeple mesaj ve dosya paylaşımı özel olarak gerçekleşiyor ve hiçbir yabancı kendi başına sohbete bağlanamıyor. Yine de anında haberleşme uygulaması vasıtasıyla iletişim risksiz değil:

İstenmeyen bağlantıların kurulması sorunu

Anında haberleşme uygulamaları kullanıcının bağlantıları listeye eklemek suretiyle kendisinin oluşturduğu bağlantı listeleri üzerinden çalışıyorlar. Anında haberleşme uygulamalarının çoğunda bir bağlantı talebinin listeye eklenmesi için bu yeni bağlantının kullanıcı tarafından onaylanması gerekiyor. Yeni bağlantılar anında haberleşme uygulamalarında bir arama fonksiyonu üzerinden bulunabilirler. Örneğin ada, yaşa, ikamet yerine veya mail adresine göre arama yapılabilir - burada her bir anında haberleşme uygulaması arasında farklılıklar vardır. Bir kullanıcının mail adresi örneğin Facebook gibi başka online platformlarda herkese açık ise veya arkadaşların arkadaşları üzerinden görülebilir ise, bu durumda tanınmayan veya istenmeyen kişiler de anında haberleşme uygulaması yoluyla bağlantı kurabilirler ve bir kullanıcıyı kendisine pornografik veya şiddet içerikli dosyalar göndermesi için taciz edebilirler. Geçerli anında haberleşme uygulamalarında hiçbir yönetici bulunmuyor, zira bağlantı bir online sohbet uygulaması üzerinden dolaylı bir yol olmaksızın doğrudan katılımcılar arasında gerçekleşiyor. Resim ve ses belgeleri ya da fotoğraflar da bilhassa anında haberleşme uygulamaları üzerinden görüşme partnerine gönderilebiliyor. Buradaki saldırılar genellikle daha ağırdır ve tutumları web temelli kamu sohbetlerinden daha agresiftir. Ayrıca çocuklara karşı suç işleyen kişi bu yola çocuğun veya gencin kullanıcı profilini inceleyebiliyor. Burada bir ikamet yeri veya hatta bağlantı adresi telefon numarasıyla birlikte kayda alınmış ise, bu yol açmayı oldukça kolaylaştırmaktadır.

Sanal zorbalık ile ilgili problem

Genç kullanıcılar anında haberleşme uygulamalarını sadece aralarında pozitif paylaşım için kullanmıyorlar. Basındaki haberlerde sürekli anında haberleşme uygulamalarının da, özellikle örneğin WhatsApp gibi mobil alanlarda merkezi bir rol oynadıkları zorbalık vakalarından bahsediliyor. Hepsinin resim veya video dosyalarının oraya ve buraya gönderilmesi imkânını da sunduğu hizmetler üzerinden çabucak karalayıcı resimler de yayılabilir. Sanal zorbalık konu alanı ile ilgili daha fazlası.

Veri koruma ile ilgili problem

Anında haberleşme uygulamaları sunucularının çoğu kullanım koşullarında gönderilen dosyalar ilgili olarak kullanım hakları verdiklerini ifade ediyorlar. Bunun anlamı örneğin WhatsApp yoluyla gönderilen resim malzemesinin artık resmi çekmiş olan kişiye ait olmayıp, aksine WhatsApp'a ait olduğudur. Bununla ilgili daha fazlası şurada: WhatsApp-haberleşme uygulaması ile ilgili problemler. Kullanıcı şunların bilincinde olmalıdır. Buna bazı sunucularda verilerin kullanıcılar arasında iletilmesinde güvenlik boşlukları ekleniyor - bu özellikle mobil cihazlarda anında haberleşme uygulamaları kullanımı için geçerlidir. Burada medyada sıkça verilerin üçüncü şahıslar tarafından okunabilecekleri endişesi dillendiriliyor. Kişisel verilerinizi şöyle korursunuz.

Anında haberleşme uygulamalarının güvenli kullanımı

Bilhassa çocukları ve gençleri istenmedik mesajlardan ve tacizlerden korumak için esas oluşturan bazı güvenlik ayarları aktive edilmelidirler:

Bağlantı listesinde olmayan yabancı kişileri mesajlarının otomatik olarak reddedilmesi

Bu kendini tacizlerden veya spam ve virüslerden de korumanın en iyi imkânı.

Bağlantı listesine alınmanın ayarlanması

Bununla kullanıcının bir başkası tarafından onun bağlantı listesine alınabilmesi için önce izin vermesi gerektiği kastedilmektedir. Bu opsiyon bütün haberleşme uygulamalarında otomatik olarak aktive edilmiş değildir.

Dışlama listesi oluşturma

İstenmeyen kişilerin bağlantı talepleri "dışlama listesine" konulmak suretiyle reddedilebilir.

Herkese açık durum bildirimi /webde hazır bulunuşu kapatınız

Genellikle sadece haberleşme uygulamasının kendisinde değil, aksine internette herkese açık profil sayfasında da online-durum gösterilmektedir. Böylece sadece arkadaşlar değil, aynı zamanda herhangi bir kişi de o an çevirim için olunup olunmadığını görmektedir.

Mesajlar/seyir kaydı

Haberleşme uygulamalarının çoğu bütün görüşmelerin otomatik olarak bilgisayara kaydedilmeleri fonksiyonunu sunmaktadırlar (bir çeşit "Log" içine). Böylece kullanıcı muhtemel tacizlerde yazılan her şeyi ekran kaydı oluşturması gerekmeksizin tarih ve kullanıcı adıyla belgelemiş olur.

Tanıtım resmini kapatınız

Kullanıcının profilindeki resimler mesaj penceresinde gösterilmektedirler. Lüzumu halinde başka kullanıcıların çocuğa uygun olmayan resimlerini önlemek için resim görüntüsünün komple kapatılması mantıklıdır. Kişinin kendi tanıktım resmi için kendine ait bir resim kullanılıyorsa, o zaman bu resim kişinin kendisini en azından açıkça tanınır yapmamalıdır.

Profil verilerini mümkün olduğunca anonim tutunuz

Profil verileri genellikle haberleşme uygulaması ayarları üzerinden sonradan istendik şekilde değiştirilebiliyor.

Veri transferi, Webcam ve Telefon-sohbetini (VoIP) kapatınız

Bu ek fonksiyonlar genellikle tamamen kapatılamıyorlar. Ancak en azında örneğin bu tür soruları sadece bağlantı listesindeki arkadaşların sormaları ve bunun öncelikle kullanıcının onayını gerektirmesi genellikle ayarlanabiliyor.

Tehlikeler hakkında konuşmak

Anne ve babalar çocuklarıyla tehlikeler hakkında konuşmalıdırlar ve onlara bilmedikleri kişiler tarafından gönderilen dosya, video ve telefon isteği durumunda daima "reddede" basmaları gerektiğini açıklamalıdırlar.

Teilen