1. Home
  2. Informieren
  3. Medya
  4. Sosyal ağlar
  5. Bilmeye değer
  6. WhatsApp vb.: Akıllı telefonda anında mesajlaşma uygulaması

WhatsApp vb.: Akıllı telefonda anında mesajlaşma uygulaması

Messenger, internet özelliği olan telefonlarda SMS’i (=kısa mesaj servisi) tamamen saf dışı bırakmışa benziyor. 2012 yılında örneğin WhatsApp, IM+ veya Viber gibi anında mesajlaşma uygulamaları üzerinden ilk kez SMS’ten daha fazla kısa mesaj gönderilmiştir. Bunun kullanımı SMS-postasına kıyasla normalde açıkça daha ucuzdur. SCHAU HIN! anında mesajlaşma uygulamaların daha güvenli kullanılması için ipuçları veriyor.

© magann / Fotolia
© magann / Fotolia

Instant Messaging nedir?

Instant Messaging (İngilizce: "Anında mesaj iletimi") - aynı sohbet uygulamasında olduğu gibi - katılımcılar arasında neredeyse eşzamanlı olarak mesaj alışverişini mümkün kılmaktadır. SMS’in aksine Messenger hizmetleri mobil telefon sunucusunun kendi hizmeti değildir, aksine internet erişiminden yaralanmaktadırlar. WhatsApp gibi bilinen mesajlaşma uygulamalarının yanı sıra Facebook gibi sosyal ağlar veya Microsoft ve Yahoo gibi girişimler de mobil cihazlar için uygulama sistemleri olarak kendi anında mesajlaşma sistemlerini sunmaktadırlar. Mobil mesajlaşma uygulamaları kabaca mobil kullanıma yönelik olan ana dilde uygulamalara örneğin WhatsApp, Kik Messenger, Viber, Snapchat ve masaüstü-versiyon, ama şimdi de uygulama yoluyla sunulan hizmetlere, örneğin Skype, Facebook Messenger ve ICQ ayrılmaktadır.

Bir anında mesajlaşma uygulaması nasıl işliyor?

Başvuru/Kayıt

Anında mesajlaşma programları ilgili sunucunun internet sayfasında veya çeşitli App-Store’lerde yüklenmek üzere sunulurlar. Programın akıllı telefona indirilmesinden sonra kullanıcı bir hesap açabilir. Burada girdiği bilgilerden daha sonra kendi Messenger-profili oluşturulur. Başvurunun tamamlanmasından sonra bir şifre ve ya e-mail adresi, bir kullanıcı adı veya telefon numarası olabilecek açık bir kullanıcı tanımlaması alınır. Anında mesajlaşma uygulamalarının çoğu tekrarlanan başvuru gerektirmezler. Kullanıcı ilgili uygulamayı açtığında (şayet bir internet erişimi mevcutsa) doğrudan mesajlara girebilir. Kullanıcı o an arkadaşlarına "online" olarak gösterilir.

WhatsApp

Şu sıralar en çok tercih edilen anında mesajlaşma sistemi WhatsApp’tır. Güncel olarak Almanya’da 13,7 milyon kişi bu hizmetten yararlanıyor. Uygulama dünya çapında 250 milyon aktif kullanıcı sayıyor. JIM-araştırması 2013’ün gösterdiğine göre Almanya’da cep telefonuna sahip gençlerin yüzde 70’i "WhatsApp" sistemini cep telefonlarına kurmuşlar. Uygulama-sahiplerinin yüzde 81’i için mesajlaşma sistemleri en önemliler arasında yer alıyor – bu kategoride adı geçen sistem neredeyse sadece "WhatsApp" (% 80). WhatsApp mesajlaşma uygulaması, çeşitli işletim sistemleri (iPhone, BlackBerry, Windows Phone, Android, vs.) bir tarafa kullanıcıların birbirleriyle iletişim kurmalarını mümkün kılan internet özelliği olan mobil telefonlara yönelik bir uygulamadır. İsmi İngilizce "What's up?" (“Ne haber?”, “Ne var ne yok?”) ifadesine dayanmaktadır ve “App” (İngilizce Application "uygulama") kısaltmasıyla bütünlenmektedir.

WhatsApp-mesajlaşma uygulaması üzerinden mesajlar gönderilmesi internet bağlantısı üzerinden gerçekleşmektedir. Bu sebeple WhatsApp vasıtasıyla mesajlar gönderilmesi (mobil internet maliyeti hariç) ücretsizdir. Mesajlara resimler, görüntü ve ses dosyaları ayrıca bağlantılar ve kendi bulunduğu yer eklenebilmektedir. İki kişi arasında mesaj alışverişinin yanı sıra ayrıca grup iletişimi mümkündür.

Fonksiyonlar

WhatsApp’ın fiyatı ne?

WhatsApp-mesajlaşma uygulaması kendi işletim sisteminin ilgili App-Store uygulamasından alınır. Bununla birlikte uygulamayı indirmek ve bir yıl boyunca kullanmak bütün işletim sistemleri için ücretsizdir. WhatsApp kendini ikinci yıldan itibaren ödenmesi gereken ve tutarı 0,99 $ (yakl. 0,89 €) olan yıllık bir ücret üzerinden finanse etmektedir. Abonelik ücreti otomatik olarak kesilmektedir – bunun her halükarda onaylanması gerekmektedir.

WhatsApp’a nasıl başvuruda bulunurum?

WhatsApp için bir başka kullanıcı adı veya PIN gerekmez. Başvuru kendinin var olan mevcut mobil telefonu numarası üzerinden gerçekleşmektedir. Uygulama kurulduğunda öncelikle kendi bağlantılarıyla otomatik bir bağlantı oluşturmak için adres defterine erişim talep ediyor. Bu veri korumacıları tarafından sürekli şiddetle eleştirilen bir işlemdir. Bunun üzerine WhatsApp mesajlaşma uygulamasını kurmuş olan diğer bağlantılar uygulamada otomatik olarak gösterilirler. Artık (SMS yazarken olduğu gibi) bu kişilerle iletişime geçmek mümkündür.

Profil

WhatsApp mesajlaşma uygulamasının kurulumu esnasında bireysel bir profil resmi oluşturulması ve bir isim belirtilmesi talep edilir. Seçilen profil resmi daha sonra başkalarıyla iletişimdeyken gösterilir. Ancak bir profil resminin yüklenmesi tercihe bağlıdır. Eğer bir profil resmi seçilmezse, bu durumda bağlantılara ya onların o bir şahıs için kayda almış oldukları resim ya da jenerik yer alıcı bir resim gösterilir.

Bunun haricinde WhatsApp bağlantıları tarafından görülebilecek bir durum mesajı yazma imkânı vardır. Bu, bağlantılarına o an ne yaptığı konusunda güncelde tutabileceği eşzamanlı bir bildirimdir. Bir kullanıcı bir durum yerleştirdiğinde onun numarasını kaydetmiş olup WhatsApp sahibi olan herkes kullanıcı offline bile olsa bildirimi görebilir. Bir durum bildirimi WhatsApp mesajlaşma uygulaması açılıp “favori seçme” ya da “bağlantı seçme” listesine gidildiğinde görülebilir. Bildirim orada bağlantının isminin altında yer alır. Durum bildirimi de yine tercihe bağlıdır.

Bağlantı ekleme

Bir bağlantının mobil telefon numarası onunla WhatsApp üzerinden iletişim kurabilmek için adres defterinde kayıtlı olmak zorundadır. Bununla birlikte ilgili bağlantı WhatsApp’ı telefonuna kurmuş ve aktive etmiş olmalıdır. Şayet adres defterinde kayıtlı bulunan bir bağlantı WhatsApp’ı kendi akıllı/cep telefonuna kurarsa, bu bağlantı otomatik olarak favori seçme ya da “bağlantı seçme listesinde görünür.

Grup sohbeti

WhatsApp mesajlaşma uygulamasını alışılagelmiş SMS’den ayırt eden bir başka fonksiyon grup sohbeti fonksiyonudur. Bir gruba 50 bağlantıya kadar kişi alınabilir. Grubu oluşturan kişi otomatik olarak yönetici olur ve gruba başkaca katılımcıları ekleyebilecek yegâne kişi olur. Burada her işletim sistemi için bir grubun kullanılmasına yönelik ayrıntılı kılavuz bulunmaktadır.

Broadcast-Mesajı

Broadcast fonksiyonu bir mesajı alıcıların hiç birisi bu mesajı kendisinden başka kimin aldığını bilmeksizin birçok kişiye gönderme imkânı sunmaktadır. Bir Broadcast mesajı aynı anda 50 bağlantıya birden gönderilebilir. Alıcı bu mesajı alabilmek için kendi telefon numarasını adres defterine kaydetmiş olmak zorundadır. Bunun amacı Spam-mesajları önlemektir.

Zaman kaydı: "en son online..." ve "online"

"Online" ve "en son online..." o an online olup olmadığını veya WhatsApp’ta en son ne zaman aktif olduğunu göstermektedir. Bu veri ilgili bağlantının sohbet penceresinde isminin altında bulunmaktadır. "Online": Bir bağlantı WhatsApp’ı açtı ve bir internet bağlantısına sahip. "en son online...": Bağlantının uygulamayı terk ettiği an.

Riskler

Gençlik korumasıyla ilgili problemler

WhatsApp’ın kullanma koşullarında uygulamadan yararlanmak için en az 16 yaşında olunması gerekli deniyor:

"You affirm that you are either more than 16 years of age, or an emancipated minor, or possess legal parental or guardian consent, and are fully able and competent to enter into the terms, conditions, obligations, affirmations, representations, and warranties set forth in these Terms of Service, and to abide by and comply with these Terms of Service. In any case, you affirm that you are at least 16 years old as the WhatsApp Service is not intended for children under 16. If you are under 16 years of age, you are not permitted to use the WhatsApp Service [...]." (Güncel: 25.07.2013; kaynak: www.whatsapp.com/legal)

Ancak uygulamanın indirilmesinden önce kullanıcının en az 16 yaşında olup olmadığı hiçbir şekilde kontrol edilmiyor. iTunes, Apple App-Store WhatsApp mesajlaşma uygulaması için hatta "4+" önerisinde bile bulunuyor, yani dört yaş üstü çocuklar.

Veri korumayla sorunlar

WhatsApp geçmişte köklü güvenlik eksikliği sebebiyle sürekli eleştirilmiştir. 2012 Mayısına kadar örneğin mobil telefon ile WhatsApp sunucusu arasındaki veri trafiği şifrelenmemiştir. Bunun anlamı sohbet mesajları ve gönderilen resimler kamuya açık bir W-LAN-ağında online olunduğunda üçüncü şahıslar tarafından oldukça kolayca görülebiliyor ve kullanıcılar hack edilebiliyorlardı. WhatsApp Inc. web sitesinde bugün şöyle deniyor: "Senin telefonun ile bizim sunucumuz arasındaki WhatsApp iletişimi tamamen şifrelenmiştir. Senin sohbet akışını sunucumuza kaydetmiyoruz. Bütün sohbet mesajları özeldirler ve sadece karşı tarafa bildirilene kadar kayıtlı kalırlar". Gerçekten de böyle olup olmadığından şüphe duymak gerekir, zira kullanıcı hesaplarının hack edildikleri Spam bombasına tutuldukları bildirimleri sürekli ortalıkta dolaşmaktadır.

WhatsApp Inc. hala bilhassa isimlerin ve telefon numaralarının iletilmesi sebebiyle kamuda eleştirilmektedir. Veri korumacılar uygulamanın kullanılmasında kullanıcının adres defterinin tamamının şifrelenmemiş halde WhatsApp Inc.’in Amerikan sunucusuna iletilmesini doğru bulmamaktadırlar. Böylece bu veriler yolda teorik olarak sorunsuzca potansiyel saldırıcıların saldırısına uğrayabilirler. Burada sadece kendi verilerinin değil, aksine bilhassa WhatsApp mesajlaşma uygulamasına muhtemelen bir kez bile sahip olmamış kişilerin verilerinin de söz konusu olması oldukça problematiktir.

Buna bir de zorlaştırıcı şekilde WhatsApp mesajlaşma uygulaması kullanım koşulları ve veri koruma bilgilerinin sadece İngilizce olarak bulunması ekleniyor! İngilizceyi bilmeyen ya da yeterince hâkim olmayan kullanıcılara onaylamalarını istedikleri esasları anlamaları için hiçbir imkân verilmemektedir.

Kişi kendini nasıl koruyabilir?

WhatsApp Inc. kullanıcı verilerini yeterli güvenlik sağlamamakla eleştiriliyordu ve eleştirilmeye devam ediliyor. Bu bilhassa mesajlaşma uygulamasının eski versiyonları için geçerlidir. Bu sebeple en azından WhatsApp mesajlaşma uygulamasının daima en son versiyonunun kullanılması önerilir. Dolayısı ile güncelleştirmeler yayınlanır yayınlanmaz kurulmalıdırlar!

Bilgi: WhatsApp kullanıldığında uygulamanın kişinin cep telefonunun adres defterine el attığının bilincinde olunmalıdır. Zira WhatsApp prensibi bu şekilde çalışmaktadır: WhatsApp sahibi bağlantıların teşhisi adres defteri verileri üzerinden gerçekleşmektedir ve bütün bağlantılarıyla WhatsApp üzerinde iletişim kurulması sadece bu şekilde mümkündür.

Mahremiyet ile ilgili sorunlar

WhatsApp sadece telefon rehberinin tamamına erişmekle kalmıyor, aksine SMS mesajlarına ayrıca takvim kayıtlarına ve resimlere de uzanıyor. Bu erişimi sınırlamak mümkün değildir. WhatsApp’ta mahremiyet-ayarlamaları mevcut değil, gönderilen içeriklere dikkat etmek kullanıcının kendisine kalmaktadır. Bunun anlamı sadece herkesin okuyup görmesinde sakınca olmayan içerikler gönderilmelidir. Burada da geçerli olan: Önce düşün sonra yaz!

Verileri korumaya yönelik çok az olan imkânlardan mutlaka yararlanılmalıdır. Bu bağlamda kullanıcılar WhatsApp’ta en son ne zaman online olduğunu (zaman kaydı) başkalarının görmesini engelleyebilir ve profil resmini ve durumunu sadece belirli kişiler için erişilir yapabilir. Her halükarda anne ve babaların kurmadan önce uygulamanın erişim yetkilerini araştırmaları, uygulamanın ve cihazın güvenlik ayarlarını aktive etmeleri, yer belirleme hizmetlerini kapatmaları ve şifreli alternatifleri kontrol etmeleri iyi bir tavsiyedir.

İstenmeye bağlantıların kurulması sorunu

WhatsApp üzerinden sadece numaralarına sahip olunan kişilerle bağlantı kurulması mümkündür. Normalde bu kendi adres defterinde de bulunan ilgili bağlantılar ile ilgilidir. Ancak kullanıcı tarafından bilinmeyen bir kişinin bağlantı kurması da söz konusu olabilir. Bu, örneğin kendi mobil telefon numarası büyük oranda kamuya açık olduğunda mümkündür; yani sosyal ağlarda bulunması mümkün ise vs. Mobil telefon numaralarının mobil telefonun WhatsApp sunucusuna iletilmesi esnasında yetkisiz bir şahıs tarafından ele geçirilmeleri ve onlar tarafından kullanılmaları halinde de mümkündür.

Bilinmeyen bir numaradan mesaj alındığında sohbet penceresinde “ekle” ve “bloke et” işlem alanları görüntüye gelir. „Bloke et” tuşlandığında artık bu bilinmeyen bağlantıdan mesaj alınmaz. Bir numarayı daha ön alanda bloke etme imkânı yoktur. Bir bağlantı bloke edildiğinde artık ondan WhatsApp yoluyla mesaj alınamaz, aynı zamanda bloke edilmiş olan kişiye mesaj gönderilmesi de mümkün değildir. Bunun haricinde bloke edilen kişi en son ne zaman online olunduğunu ve o am online olup olunmadığını da göremez. Aynı şekilde kendi profilinde yaptığı değişiklikler gösterilmez. Bir bağlantı tekrar serbest bırakıldığında, o kişinin bloke olduğu süre içerisinde gönderdiği mesajlar alınamaz. Her kes için bir kişiyi bloke etmeye yönelik ayrıntılı kılavuz

Ancak iki önemli şey vardır ki, bunları bloke ederek önlemek mümkün değildir:
Kendi numarası sizin WhatsApp favorileriniz arasında ortaya çıkarsa, durum yazısı bloke edilen kişi tarafından görülmeye devam eder. Bloke etmek suretiyle ne bağlantı kedi WhatsApp listesinden ne de kendi numarası onun listesinden kaldırılabilir. Bir bağlantıyı kendi WhatsApp listesinden silmek için o kişinin adres defterinden silinmesi gerekir. Bir WhatsApp-bağlantısı hizmette kendiliğinden bloke edildiğinde de bu kişinin mobil telefon numarası vasıtasıyla SMS, MMS v.s. üzerinden kişiyi taciz etmeye devam etmesi hala mümkündür. Kişi WhatsApp’ta bloke edildiğini şöyle anlar: “en son online …” ve “online” zaman kaydını artık bağlantının sohbet penceresinde göremiyordur. Bu bağlantıya gönderilen bütün mesajlar sadece tek çarpıyla (mesaj gönderildi) işaretlenirler ve asla iki çarpıyla (mesaj ulaştı) işaretlenmezler. İpucu: Yabancıların bağlantı kurmalarını önlemek için ilk etapta mobil telefon numarasını hangi durumlarda belirteceğini ve bilhassa bunu kime bildireceğini daima itinayla düşünmelidir!

Sanal-zorbalık sorunları

Genç WhatsApp kullanıcıları bu uygulamayı sadece aralarında olumlu paylaşım için kullanmıyorlar. WhatsApp üzerinden zorbalık vakaları da gençler arasında artıyor (durum: 29.03.13; kaynak: www.saferinternet.at). Bununla birlikte yardım forumlarındaki kayıtlara göre yargılama zorbalık bilhassa WhatsApp gruplarında yapılıyor. Kişi sadece metin yoluyla incitilmekle, hakaret uğramakla veya dışlanmakla kalmıyor, bu aynı zamanda resimlerle, ses kayıtlarıyla veya videolarla da yapılıyor. Bu sebeple WhatsApp problemlidir, zira fail “ihbar” edilemiyor. Bunun anlamı zorbalığa kaynak olan kişinin sunucu tarafından bir yaptırımdan çekinmesi gerekmeksizin bunu yapmaya devam edebileceğidir.

İpucu: Kişi başka kişiler tarafından dezavantaj olarak kullanılabilecek içerikleri yayınlamamalıdır (örneğin uygunsuz veya çok özel resimler). Şayet kullanıcılar rahatsız edici ve terbiyesiz olursalar bunlar da bloke edilebilirler ve böylece bağlantı engellenebilir.

Bilgi: Sanal zorbalık WhatsApp’ta olması durumunda da hoş görülür suç değildir, aksine beraberinde ciddi sonuçlar getirebilir. Bu sebeple zorbalık hakkında güvenilen bir kişiyle konuşulması daima önemlidir. Ayrıca bunları bir ihbarda kullanabilmek için cep telefonu ekran görüntüsü almak veya veriyi kayda almak yardımcı olur.

Teilen